1. Bogga hore
  2. Farriimaha
  3. 4 Juun 2026

Fariin loogu talagalay Ciidda Ghadiir, sannadguurada 37-aad ee geerida Imaam Khomeini (Alle ha u naxariisto) iyo sannadguurada bilowga hoggaaminta Aayatullaah Sayid Cali Khamenei oo shahiid ah

Tani waa tarjumaadda qoraalka asalka ah ee Faarisiga. Qoraalka asalka ah ee Faarisiga

بسم الله الرّحمن الرّحیم
Magaca Alle, Naxariistaha, Naxariis Badane.

اَلحَمدُ للهِ الَّذی جَعَلَ کَمالَ دینِه وَ تَمامَ نِعمتِه بِوِلایةِ امیرِالمؤمنین علیِ‌بنِ اَبیطالِب علیه‌السّلام
Mahad waxaa iska leh Alle, kan ka dhigay dhammaystirka diintiisa iyo buuxinta nicmadiisa wilaayada Amiirul-Mu'miniin Cali ibnu Abii Daalib (nabadgelyo korkiisa ha ahaato).

Ciidda barakaysan ee Ghadiir waxaan ugu hambalyaynayaa dhammaan Muslimiinta iyo jeclayaasha aabbaha ummadda Islaamka, Amiirul-Mu'miniin Cali (naxariista iyo nabadgelyada Alle korkiisa ha ahaato), ee Iiraan iyo adduunka oo dhan, waxaanan salaan iyo nabadgelyo u dirayaa ruuxa daahirka ah ee Imaam Khomeini (Alle ha u naxariisto). Sannadkan waa 14-ka Khordad ee soddon iyo toddobaad ee ka soo wareegay ka maqnaanshaha Khomeini-gii Weynaa, waana 14-ka Khordad ee ugu horreeya ee aabbaha naxariista badan ee ummadda, muriidkii iyo saaxiibkii daacadda ahaa ee caanka ahaa ee dugsiga Imaamka, Hoggaamiyihii Weynaa ee shahiidka ahaa ee Kacaanka Islaamka, Aayatullaah al-Cuzmaa Sayid Cali Khamenei (Alle ha sare u qaado darajadiisa sharafta leh), uu noqday marti ka qayb gashay soo dhoweynta Alle, oo dhawaaqa codkiisa adag iyo hadalkiisa xikmadda leh ee saamaynta leh aan lagu maqlayn qabriga daahirka ah ee Imaamka. Laakiin ururinta khudbadaha iyo qoraallada tobanka sano ee aasaasihii Jamhuuriyadda Islaamka iyo soddon iyo lixda sano ee Hoggaamiyihii Weynaa ee shahiidka ahaa waa khasnad qiimo leh oo aan beddel lahayn oo dhammaanteen loogu talagalay, waana laambad jidka mustaqbalka iftiiminaysa.

Marka hore, maanta waa Ciidda Ghadiir iyo Ciidda Weyn ee Alle; waa maalinta ballanka la ballamay iyo axdiga la qaatay, oo Alle ku cayimay waajibka maamulka bulshada iyo nidaamka Islaamka, oo dhammaystirka diinta iyo buuxinta nicmada ku sameeyay wilaayada iyo imaamnimada joogtada ah ee Macsuumiinta (naxariista Alle dhammaantood korkooda ha ahaato).

Ghadiir waxay xusuusinaysaa qofkii daqiiqad kasta oo ka mid ah cimrigiisa sharafta leh, laga bilaabo dhalashadiisa Kacbada ilaa uu gaaray guusha shahiidnimada, u noolaa Alle oo ku jiray jidka Alle. Sidaas darteed, isaga, kaddib shakhsiyadda sharafta leh ee Rasuulka Alle (naxariista iyo nabadgelyada Alle korkiisa iyo ehelkiisa ha ahaato), waxaa loo tixgeliyaa, xilliyada nolosha oo dhan iyo Muslimiinta iyo Mu'miniinta oo dhan, tusaalaha ugu sarreeya iyo qaab-dhaqan dhammaystiran; waxaana habboon oo waajib ah in laga bilaabo ilmaha yar ilaa waayeelka, iyo laga bilaabo dadka caadiga ah ee bulshada ilaa aqoonyahannada iyo hoggaamiyayaasha, ay ku daydaan isaga; sida uu caddaynta sharafta nolosha labada Imaam ee Kacaanka uu ahaa ku dayashadan shakhsiyaddaas weyn.

Marka labaad, maanta waa sannadguurada geerida Imaamka ummadda (Alle ha u naxariisto), waana fursad qiimo leh oo looga fikiro oo looga wada hadlo shakhsiyaddan caanka ah, laakiin aan si fiican loo aqoon. Waa shakhsiyad soo jiidasho badan leh, oo fahamka iyo aqoonta qotada dheer ee jidkiisa iyo yoolkiisa iftiinka leh ay yihiin laambadda jidka mustaqbalka Iiraan Islaamiga ah; laakiin qaar badan oo ka mid ah dadweynaha ee da'da dhallinyarada ku jira ma helin fursad ay si toos ah ula kulmaan, xataa qaar badan oo ka mid ah kuwii gaaray xilligii noloshiisa si yar ayay u gaareen qotada dheer ee shakhsiyadda iyo khadka Imaamka.

قالَ الله تَعالی قُل اِنَّما اَعِظُکُم بِواحِدَة‌ اَن تَقوموا لله مَثنی و فُرادی (Qur'aanka, Suuradda Saba' 34:46). Alle, kan Barakaysan ee Sarreeya, aayaddan sharafta leh wuxuu kula hadlayaa Rasuulka Weyn (naxariista iyo nabadgelyada Alle korkiisa iyo ehelkiisa ha ahaato), oo leh: u sheeg ummadda: waxaan idinku waaninayaa hal arrin oo keliya, oo ah in aad Alle dartii u kacdaan laba-laba ama mid-mid. Aayaddan sharafta lihi waa bilowga fariintii ugu horraysay iyo mid ka mid ah dukumentiyada ugu da'da weyn ee shakhsiyadda aan beddelka lahayn ee addoonka suuban iyo ruuxa weyn ee waqtigeenna, Hoggaamiyihii Weynaa ee Kacaanka iyo aasaasihii Jamhuuriyadda Islaamka, uu ugu baaqay ummadda Iiraan in ay Alle dartii u kacaan.

Haa, u kicidda Alle dartii (qiyaam lillaah) waa aasaaska dugsiga Imaamka, waxaana ka mid ah saamaynta iyo barakada ugu muhiimsan ee jiritaankiisa hanuuninta, tarbiyaynta iyo saamaynta weyn ee uu ku yeeshay bulshada iyadoo ku salaysan aasaaskan. Dhaqdhaqaaqan Ilaahiga ah ayaa ah isha soo degidda barakada iyo daryeelka Rabbi iyo hirgelidda sunnada Xaqa (kan sharafta iyo sarraynta leh) ee hanuuninta bulshada jidka xaqa, sida Alle yiri: وَالَّذینَ جاهَدوا فینا لَنَهدِیَنَّهُم سُبُلَنا (kuwa annaga dartayo u dadaala, hubaal waxaan ku hanuunin doonnaa jidadkayaga) (Qur'aanka, Suuradda Al-Cankabuut 29:69). Miyaanay ahayn in dhaqdhaqaaqyada ballaaran ee ugu muhiimsan iyo kicitaanka ummadda Iiraan ay dhaceen xilligii Khomeini-gii Weynaa iyo Khamenei-gii Weynaa ee shahiidka ahaa, iyo hanuunintooda tooska ah ama dadban?

Awood weyn oo noocee ah ayaa toosin kartay ummad hurdo ku jirtay oo ay sixreen kibirka iyo gumeysiga, xaalad ay xukumayeen xannibaad, cabudhin iyo ku tiirsanaan dhinac walba ah oo reer galbeedka loo qabay, 15-kii Khordad 1342? Awood soo jiidasho oo noocee ah ayaa malaayiin qof u soo saari kartay waddooyinka 12-kii Bahman 1357 si ay u soo dhoweeyaan, 14-kii Khordad 1368-na si ay u sagootiyaan Imaamka ummadda? Tusaalihii ugu dambeeyay ee yaabka lahaana, awood adag iyo rabitaan bir ah oo noocee ah ayaa ahayd tii, laga bilaabo waaberigii 10-kii Esfand 1404, ummadda Iiraan u kicisay oo goobta u keentay si ay, iyadoo leh dhiirrigelin sare, kaddib in ka badan saddex bilood, weli si kulul ugu jirto goobta iyadoo aargoosi u doonaysa hoggaamiyeheeda shahiidka ah iyo shuhadada kale ee dhiiggooda ku jiifa, iyo ilaalinta xurmada nidaamka Islaamka iyo waddankeeda gacaliyaha ah, oo ay xoojisay safafka tobanaan malaayiin ah ee naf-hurayaasha si loo hirgeliyo hadafka hoggaamiyaha shahiidka ah, xaqa loo oogo iyo loo kaco Alle dartii?

Haa, waxay ahaayeen Khomeini-gii Weynaa iyo Khamenei-gii Weynaa ee shahiidka ahaa kuwii ka helay oo nooleeyay hibadan iyo diyaar-garowgan ummadda gacaliyaha ah ee Iiraan, oo had iyo jeer qiimo gaar ah siin jiray. Imaamka sharafta leh, oo shaki la'aan cabsida Alle ee tusaalaha ahayd la ilaalin jiray waxa qalinkiisa ka soo baxa, dardaarankiisa wuxuu ku soo bandhigay sheegasho weyn, oo sidan buu u qoray: «Si geesinimo leh ayaan u sheeganayaa in ummadda Iiraan iyo malaayiinteeda dadweynaha ah ee waqtigan ay ka wanaagsan yihiin ummaddii Xijaas ee waqtigii Rasuulka Alle (naxariista iyo nabadgelyada Alle korkiisa iyo ehelkiisa ha ahaato), iyo Kuufa iyo Ciraaq ee waqtigii Amiirul-Mu'miniin iyo Xuseen ibnu Cali (naxariista iyo nabadgelyada Alle labadoodaba korkooda ha ahaato)».

Maanta ummadda gacaliyaha ah oo dhami waxay ku faanaysaa in, iyadoo kicitaankeeda cusub la garab taagan tahay Jabhadda Iska-caabbinta, ay noqotay sharaf hortooda indhaha wacyiga leh iyo ummadaha xorriyadda jecel ee adduunka, oo ay mar kale muujisay runta qaybtan dardaaranka Imaam Khomeini. Sida uu yiri hoggaamiyaha shahiidka ah (Alle ha sare u qaado darajadiisa sharafta leh), gacantii xoogga lahayd ee awoodday in ay kiciso badweynta weyn ee ummadda, waxay ahayd shakhsiyadda birta ah, qalbiga xasilan iyo carrabka u eg Dhul-Fiqaar ee Imaamka sharafta leh iyo Khomeini-ga Weyn, kaas oo awooday in uu malaayiin qof goobta keeno, goobta ku haysto, oo uu baro jihada dhaqdhaqaaqa.

Hubaalna, tusaalaha kale ee saamayntan oo kale waxaa iska leh Khamenei-ga gacaliyaha ah laftiisa, kaas oo cagta saaray jidka kii ka horreeyay ee suubanaa, oo ku dhowaad afartan sano oo uu hoggaaminayay Kacaanka iyo nidaamka Islaamka, isagoo ku kalsoon dhallinyarada oo qoto dheereeyay oo kor u qaaday heerka aragtida iyo fahamka dadka, bulshada gaarsiiyay heer diyaar-garow ah oo sidaas ah, oo kaddib dhacdadii weynayd ee shahiidnimadiisa, ay samaysantay heer cusub oo kicitaanka ummadda Iiraan ah. Haa, dugsiga Khamenei-ga gacaliyaha ah waa isla dugsigii Khomeini-ga Weyn oo ah sii-socodka Islaamka saafiga ah ee Nabi Muxammad (naxariista iyo nabadgelyada Alle korkiisa iyo ehelkiisa ha ahaato), oo aasaaskiisu yahay u kicidda Alle dartii, ardayda dugsigan ahina saf-saf ayay ugu diyaar yihiin oogidda xaqa, tirtiridda baadilka iyo jihaadka jidkan iftiinka leh.

Imaamka (Alle ha u naxariisto) waa abuuraha isbeddel weyn oo taariikhi ah oo ka dhacay heerka Iiraan, ummadda Islaamka iyo adduunka, kaas oo hoggaamiyaha shahiidka ah (Alle ha sare u qaado darajadiisa sharafta leh) uu qoto dheereeyay, ballaariyay oo sii wadey, oo loogu talagalay dhammaystirkiisa iyo hirgelintiisa uu dhisay nidaamyo oo qaabeeyay bulshada. Dhinacaas, isaga, marka laga reebo in uu dugsiga Imaamka ku noolaynayay hadalkiisa, qalinkiisa iyo ficilkiisa iyo kulammadiisa kala duwan, wuxuu 14-ka Khordad u beddelay fursadda axdiga sannadlaha ah ee ummadda iyo Imaam Khomeini, oo uu sharxi jiray oo caddayn jiray hab-isku-xiran oo ka kooban mabaadi'da, siyaasadaha iyo khadadka dugsiga Imaamka. Waxaa ka mid ahaa casharradiisa mararka qaarkood soo noqnoqday: in ummadda Iiraan tahay ummad mu'min ah, caqli badan oo geesi ah; in dadku yihiin milkiilayaasha dhabta ah ee waddanka iyo isha awooddiisa; iyo in dadkani ay hirgelin karaan isbeddel kasta oo sax ah oo ay raacaan, oo ay dhabayn karaan halhayska «Waan awoodnaa» dhinacyada kala duwan. Casharradaas kale waxaa ka mid ah lagama maarmaanka taageerada qofka la dulmay oo ah waajib Islaami, bini'aadannimo iyo Iiraani ah; iyo in nidaamka gumaysiga, oo ay madax u tahay Maraykan, uu dhib ka qabo ummaddan iyo aqoonsigeeda gaarka ah iyo diidmadeeda is-dhiibidda.

Haa, nidaamka gumaysiga ee dhisay xero milatari oo la yiraahdo Israa'iil ku dhowaad siddeetan sano ka hor, ma aqbalayo jiritaanka Iiraan xoog leh, madax-bannaan oo leh mudnaan kala duwan, oo ku taal xuduudda bari ee juqraafiga been-abuurka ah ee madhan ee «Israa'iil Weyn», taas oo ah bariga webiga Furaat, mana ka gaabsado tallaabo kasta oo looga hortagayo horumarkeeda.

Isla fursaddan, waxaan u sheegayaa ummadda gacaliyaha ah: cadawga xun, hadda oo uu ku jabay la dagaallanka wiilashiinna geesiyaasha ah ee ku jira ciidamada qalabka sida, gaar ahaanna sababtoo ah la kulanka dharbaaxada go'an, ha ahaato dagaalka milatari ama fagaarayaasha iyo waddooyinka, uu la kulmayo quursi macno badan oo qoto dheer, kaas oo sababay in waddamadu si muuqata uga fogaadaan, wuxuu shirqoolkiisa dagaalka isku-dhafan (hybrid) diiradda u saaray laba qodob: mid waa adkaysiga dadka; kan kalena waa abuurista khalad ku dhaca habka xisaabinta mas'uuliyiinta waddanka.

Qalabkiisa ugu muhiimsan ee labadan waa beeridda iniinaha shakiga, quusta, cabsida, xumaan-u-malaynta iyo kala qaybsanaanta. Sidaas darteed, si looga hortago xumaan-doonistan, waa in qof walba, isagoo adkaysanaya, aragti cad leh, ilaalinaya midnimada, isku duubnaanta iyo kalsoonida labada dhinac ah, oo aan cadawga la codayn, uu baabi'iyaa qorshihiisa xun. Dhinacan, doorka mas'uuliyiinta ee taageerada arrimahan aad buu muhiim u yahay. Tallaabo kasta oo keenta xumaan-u-malaynta iyo niyad-jabka dadweynaha waxaa loo tixgeliyaa nooc caawimaad ah oo loo fidiyo cadawga waddankan iyo dadkiisa.

Hadda waxaa diyaar ah fursad cusub oo lagu soo bandhigo si ficil ah oo lagu hirgeliyo dugsiga Khomeini-ga Weyn iyo Khamenei-ga gacaliyaha ah ee shahiidka ah, oo ah hoggaamiyayaasha la dulmay laakiin awoodda leh, hubaalna guulaystay, ee Kacaanka Islaamka, adduunka oo dhan. Doorkan muhiimka ah wuxuu saaran yahay dadweynaha oo dhan, gaar ahaan dhallinyarada, aqoonyahannada iyo dadka fikirka iyo farshaxanka, si ay, iyagoo ku salaysan dugsigan, ku kalsoon ballamada Alle, hoos jira daryeelka Sayidkeenna (Alle ha dedejiyo soo bixitaankiisa sharafta leh), oo ku socda jidka Islaamka saafiga ah, taas oo ah khadka iftiinka leh ee la sawiray muddadii laba boqol iyo konton sano ee joogitaanka saaxibbada cismada iyo wilaayada weyn (naxariista iyo nabadgelyada Alle dhammaantood korkooda ha ahaato), ay u dhisaan mustaqbal iftiin leh oo Iiraan gacaliyaha ah.

Waxaan Alle, kan Awoodda leh ee Sarreeya, ka baryayaa in uu ummaddan kacday gaarsiiyo guusha kama dambaysta ah iyo buuraha sharafta leh ee horumarka iyo weynaanta; in ruuxa malakuutiga ah ee labada Imaam ee Kacaanka iyo ruuxaanta daahirka ah ee shuhadada Kacaanka Islaamka, gaar ahaan shuhadada difaacyadii barakaysnaa ee labaad iyo saddexaad, uu la soo bixiyo Mawlahooda Amiirul-Mu'miniin Cali (naxariista iyo nabadgelyada Alle korkiisa ha ahaato); in qalbiga barakaysan ee iftiinka leh ee Sayidkeenna, Waliyyul-Casr, uu ka raalli noqdo ummadda Iiraan; oo ummaddan gacaliyaha ah iyo khaadimiinteeda uu ka faa'iideeyo ducadiisa gaarka ah iyo shafeecadiisa, fadligiisa iyo deeqsinimadiisa. والسّلام علیکم و رحمة‌الله و برکاته (Nabadgelyo, naxariista Alle iyo barakadiisu korkiinna ha ahaato).

Sayid Mojtaba Hosseini Khamenei
14 Khordad 1405