Озат тұлғалар мен ғылым, спорт жүлдегерлеріне үндеу

Бұл – парсы тіліндегі түпнұсқа мәтіннің аудармасы. Парсы тіліндегі түпнұсқа мәтін

بسم الله الرحمن الرحیم
Аса Қамқор, ерекше Мейірімді Алланың атымен.

Бір риуаят бойынша, бұл күндер жұмақ әйелдерінің сардары әрі ханымы, пәк те шыншыл (сыддиқа) хазіреті Фатима Захраның (Алланың салауаты мен сәлемі оған болсын) шейіт болған күндеріне сәйкес келеді. Ол хазіреттің шейіт болған уақытының белгісіз қалуы таңғаларлық; дәл сол сияқты бұл илаһи нұрдың жерленген қасиетті орны да жасырын қалды, ал оның жоғары дәрежесі, қадір-қасиеті мен мәртебесі де белгісіз әрі адам түсінігінен жоғары. Ол — Аллаға ғибадат етуде, құлшылық пен бойсұнуда үлгі болған тұлға; Ұлы Пайғамбарға ерекше әрі жан-жақты серік болуда және мүміндердің әмірінің (Алланың салауаты мен сәлемі екеуіне және олардың әулетіне болсын) уилаятын жан аямай қорғауда, сондай-ақ таным беру мен оқытуда, сәтті тани білу мен ақиқат үшін көтерілуде, табандылық пен түсіндіруде теңдесі жоқ үлгі; сабыр, жанқиярлық, өзгені өзінен артық қою, міндетсіз қызмет ету және қоғамдағы өзара көмекте бірінші дәрежелі өнеге; жұбайлықта, аналықта және адамзаттың көшбасшылары болып табылатын пәк имамдардың (Алланың салауаты мен сәлемі оларға болсын) ұрпағын, балаларын тәрбиелеуде үлгі; еңбек пен талпыныста, күрес пен жиһадта, тазалық пен көркемдікте, тақуалықта, нұрлылық пен руханилықта үлгі; бір сөзбен айтқанда, барлық иманды әйелдер мен ерлер үшін өнеге. Жан-жақты фатималық тұлғаның жарқын қасиеттерінің бірі — ол Иранның революцияшыл әрі мұсылман халқына ұлы әлеуметтік қозғалыстардың, күрес, жиһад және халықтық қозғалыстар алаңдарына қатысудың, тіпті ғылым салаларында алға басуға деген ерік-жігердің әрі кішіпейіл, міндетсіз қызметтің жол картасын ашып береді.

Қадірлі Ираніміз осы кезеңде бәрінен бұрын ерік-жігер мен үміттің көрінісі болып табылады, ал осы үмітте, прогресте және оның жарқын болашағы жолына қадам басуда озат тұлғалар мен дарынды әрі қабілетті иран жастарының рөлі теңдессіз. Алайда озаттықтың географиясы тек ғылым мен технология немесе спорт пен түрлі дағдылар саласымен шектелмейді. Кез келген оң әрі қажетті ерекшелік адамды озат тұлғаға айналдыра алады. Осы күндері біз отанның қасиетті туын биіктету жолында кеңірек көкжиекке көз тігіп, жиһад етіп жүрген осы өлкенің таңдаулы адамдарының озаттығының көрінісіне куә болып отырмыз. Олар — көрегендік пен жиһадтың озат тұлғалары. Біз Ризали Хаджави мен Әли Ланди сияқты жандарды есімдері мәдени мекемелердің маңдайшасына жазылуы тиіс озат тұлғалар деп санаймыз; қоғамның осындай асыл гүлдерінің қатарында өз жандары мен денсаулықтарын құрбан етіп, Ислами Иран мен оның қадірлі халқының тағдырына ерекше ықпал еткен және жалғыз Тәңірден құлшылық медалін алған шейіттер мен жанқиярлар бар.

Ең алдымен, мүмкіндікті пайдаланып, астрономия және астрофизика, математика, жер туралы ғылымдар, география, физика, химия, биология, информатика және жасанды интеллект, гуманитарлық ғылымдар бойынша олимпиадаларда көптеген наградалар мен медальдардың және ғылыми жетістіктердің қол жеткізілуімен, сондай-ақ соңғы кездегі түрлі спорттық жетістіктермен еліміздің барлық қадірлі халқын және мақтаныш әкелген әрбір жанды құттықтаймын, әрі мақтаныш пен үміт керуенін алға бастаушылардың және ел прогресінің ту ұстаушыларының — жасөспірімдер мен жастардан бастап жаттықтырушылар, ұстаздар мен ғұламаларға дейінгі барлық озат топтардың — ерік-жігері мен табандылығына құрметім мен ризашылығымды білдіремін. Озат тұлғалардың елде түбегейлі өзгеріс жасауға деген ынтасы мен үміті — мен өткен жылдар мен онжылдықтар бойы алыстан да, жақыннан да куә болып келе жатқан лаулаған жалын; ал озат тұлғалар мен елдегі ғылыми ағымның ұлы әрі үміт сыйлайтын қозғалысын және бұл қозғалыстың ғылыми салаларда, олимпиадаларда және спорт түрлерінде қайталанып, бірінен соң бірі, жыл сайын келіп жатқан чемпиондықтардағы көріністерін көру бүкіл Иран халқы үшін мақтаныш пен мерей.

Еліміздің еңбекқор спортшыларының соңғы күндер мен айларда түрлі спорт түрлерінде жеткен жарқын нәтижелері мен жаңа рекордтар орнатуы олардың еңбегі мен жігерінен, ерік-жігері мен иманынан хабар береді. Тән қуатымен, рухани, адамгершілік және имани күшімен әрі үздіксіз еңбегімен барлық халықтардың көз алдында қадірлі Иранның қуатын арттырып, намысшыл Иран халқының өміршеңдігін бүкіл әлемге паш ететін спортшылар; иран әйелі киімінің мақтанышты белгісін әлемде жарқырататын спортшы әйелдер; Иран халқының жүрегіне қуаныш пен шабыт сыйлап, Ислами Иранның асқақ туының абыройын асыратын спорт жүлдегерлері — әрқайсысы өз деңгейінде күшті Иран ұғымына мән беруге үлес қосып, ықпал етуде.

Осы күндер университеттерде, діни оқу орындарында (хаузаларда) және мектептерде ғылым мен зерттеуге деген ынта мен көңіл бөлу күндері болғандықтан, бұл тақырыпта білімге құштарлармен, халықтың озат тұлғаларымен және қадірлі Иранның ғұламаларымен қысқаша сөз бөлісуді жөн санаймын.

Озаттық — илаһи нығмет пен сыйлық, ал оның негізгі қоры — дарын мен интеллектуалдық қабілет; Иран халқы, әсіресе еліміздің жастары Алла берген осы нығмет пен ұлы байлыққа ие. Ақыл мен құлшылықтың шарты — адамның илаһи нығметке лайықты түрде шүкірлік етуі; егер шүкірлік оның барлық деңгейлерінде — жүрекпен, тілмен және іспен — орындалса, сол нығметтің кемелдігіне жету жолы ашылады. Озаттық нығметін бағалау да алдымен озат тұлғаның өзі тарапынан, содан кейін келесі деңгейлерде оның айналасы — әке-шешесі, отбасы, мұғалімі мен ұстазынан бастап мектеп пен университет ортасына және ел жүйесіне дейін — тарапынан жүзеге асуы керек, сонда ол бұл әлеуетті дамытып, арттырып, дұрыс пайдаланады. Осы негізде озат тұлға бұл нығметке іс жүзінде шүкірлік етуде ауырырақ жауапкершілік арқалайды және өз озаттығын нығайтып, дамытумен қатар, бұл дарынды ел мен қоғамның мәселелерін шешуде ең жақсы түрде пайдалануы лайық.

Озат тұлға — тек айтарлықтай дарын мен ақылға ие болғаны үшін өзгелерден бөлек жаратылғандай, тек өткінші, жеке қалауларын ғана ойлайтын адам емес; озат тұлға — өз дарынының дамуына алаңдайтын, өзін қоғамның ықпалды бөлшегі деп санайтын және өз дарыны мен әлеуетін бір мезгілде өзінің де, қоғамының да дамуы үшін пайдаланатын адам. Иранның озат тұлғалары білім мен дарынды халық пен елдің нақты мәселелерін шешу құралына айналдыруға болатынын көрсетті әрі бағаналы жасушалар, нано және биотехнологиялардан бастап озық авиация-ғарыш технологияларына, өнеркәсіп пен кен ісіне, медицинаға, ауыл шаруашылығына, ядролық салаға, энергетика мен инфрақұрылымға дейін өз ғылымын, білімі мен озаттығын қолданбалы етуге ұмтылды. Біз бәріміз бұл алға басқан қозғалыстың жемістері мен көріністерін нақты өмірде көріп отырмыз. Электр станцияларында иран турбиналарымен электр қуатын өндіру, оңтүстік аралдардағы тұщыландыру қондырғыларындағы білімге негізделген технология, ауыл шаруашылығы жұмыстарын, су мен топырақты пайдалануды оңтайландыру үшін солтүстіктің егістіктері, бақтары мен күріш алқаптары үстінде ұшатын ауыл шаруашылық дрондары, «Руян» институтының озық технологиялары арқылы бедеу отбасыларда балалардың дүниеге келуі, радиофармпрепараттармен емделуі қиын ауруларды анықтау және емдеу, қашықтан зондтау серіктерімен жерді, суды және өнімдерді бақылау, ғылыми және технологиялық бастамалармен өнімділік пен азық-түлік қауіпсіздігін арттыру — осы ұлан-ғайыр әрі берекелі жиынтықтың айтуға болатын бірнеше мысалы ғана; мұндай жетістіктердің көптеген басқалары, әсіресе қорғаныс және әскери салаларда, өз уақытында әлемді талай рет таңғалдырды және болашақта да солай болады.

Күшті Иран ғылыми және технологиялық қуатқа негізделген, және бұл бағыт Иранның әлемдік теңдеулер мен жаңа әлемдік тәртіптегі рөлінің ең маңызды құрамдас бөліктерінің бірі. Демек, оны барған сайын күшейтудің кілті — озат тұлғалардың елдің ғылыми мәселелерінде шекараларды бұзып, шешім жолдарын ашуы; ал Ислами Иран жауларының ғалымдар мен озат тұлғаларға қарсы зұлымдығы мен қылмыстары озат тұлғалардың ел қуатындағы ықпалды рөлін көрсетеді. Қоғамымыздың көрнекті ғалымдары мен ықпалды озат тұлғаларын екінші және үшінші таңылған соғыстарда, әрине одан бірнеше жыл бұрын да ғылыми ортада және күнделікті өмірінде өлтіріп жатқан жау Иранның прогресі мен қуатын көре алмайды және қадірлі Иранның озат тұлғаларын әлсірету үшін өзінің барлық құралдары мен тәсілдерін қолданады: үмітін үзіп, түңілдіруден бастап, олардың ақыл-ойы мен рухын жаулап алуға, жаңа отаршылдықтың құрсағына жұтылуына және оларды Батыстың тонау мен капитализм машинасының бұрандасына айналдыруға дейін. Ол бұл халықтың шейіт болған озат тұлғалары, ғалымдары, ұстаздары, студенттері мен оқушыларының әр тамшы қаны ерік-жігер мен прогрестің дауылын тұрғызғанын және тұрғызып жатқанын аңғармайды.

Иран халқы өзінің көне өркениетінің тарихын, ғылым мен өнердегі сан алуан жетістіктерін, әлемге әйгілі мақтаныштары мен ғалымдарын, сондай-ақ Қаджар және Пехлеви дәуірлеріндегі екі ғасырлық қатты артта қалушылық пен тарихи енжарлықты есінде сақтайды. Бұл халық «اَلعِلمُ سلطان» (білім — билік) жеңісті аса стратегиясының қадірі мен құнын, оның Батыстың ғылыми үстемдігін қабылдамаудағы нәтижелерін және соңғы үш онжылдықта озат тұлғалардың жылдам ғылыми-зерттеу өрлеуін біледі, ал оның едәуір бөлігі ұлы мәртебелі шейіт көшбасшының (Алла оның пәк рухын қасиетті етсін) ерекше шаралары мен басшылығының арқасында болды. Егер қазіргі кезеңге және үшінші таңылған соғысқа дейін жаңа ғылыми серпіліс озат тұлғалар үшін қажетті әрі міндетті кеңес болса, соңғы екі соғыстың тәжірибесі бұл жаңа ғылыми серпілістің терең әрі қарқынды болуы керек екенін бәріне дәлелдеді. Бұл мақсат үшін ведомстволар мен ғылыми, зерттеу және технологиялық орталықтардың басшыларымен қатар, қадірлі Иранның әрбір озат тұлғасы мен ғұламасы Ислами Иранның салтанатты болашағын құру, оның прогресі мен көркеюі жолындағы өзінің басты міндетіне ден қойып, мына тұстарға назар аударуы қажет:

Біріншіден, елде іргелі ғылымдар мен гуманитарлық ғылымдарды дамыту үшін байыпты әрі нақты практикалық бағдарлама болуы керек. Физика, химия, биологиялық ғылымдар және математика сияқты іргелі ғылымдардың басқа ғылымдар мен қолданбалы технологиялардың негізгі іргетасы ретінде өсуі мен дамуы елдің ғылыми-технологиялық прогресінің қозғаушы күші болып табылады. Белгілі бір биікке жеткен әрбір халық оған іргелі ғылымдар арқылы жетті, ал бұл ғылымдарда дамымаған ел әрқашан артта қалады.

Екіншіден, ашылмаған ақиқаттарға назар шоғырландыру, іргелі ғылымдарда шекараларды бұзу және осы ғылымдарда, әсіресе математикада, шешілмеген белгілі есептерді шешу үшін тұрақты бәсекелестік мақсат пен меже ретінде үнемі назарда болуы тиіс.

Үшіншіден, ғылыми серпілістің түйінді нүктесі — шығармашылық пен инновация. Барлық немесе ғылымдардың басым бөлігіндегі өсу мен жаңалықтың негізгі элементі болып табылатын шығармашылық пен оң қиялға жол беру, ойлап табу, жасау және бастама көтеру үшін ғылыми батылдық, сондай-ақ жаңа әрі әлі ешкім жүрмеген жолдарды сынап көру үшін жеке және ұлттық өзіне сенімділікті арттыру өте қажет әрі пайдалы. Нәтижелі шығармашылық ұсына алатын әрбір адамға қолайлы әрі тартымды ынталандырулар қарастыру бұған жағдай жасауда ықпалды.

Төртіншіден, ғылыми мәселелерді шешуде өз күшіне сүйену, инфрақұрылымды қамтамасыз ету және шекарадан тыс қызмет пен іс-әрекет үшін технологиялық тығырықтарды жою ішкі құрылымның беріктігі мен әлемдік деңгейде жаңа көкжиектер ашудың үйлесімін қалыптастырады.

Бесіншіден, тәжірибелік және практикалық мамандықтардағы озат тұлғалардың дарынына жол беру, соның ішінде студенттік жылдардың басынан бастап өнеркәсіпті университетпен байланыстыру және білімге негізделген кәсіптерді жеңілдету білімді қолдану мен озат тұлғалардың өсуінде маңызды рөл атқарады. Елдің ғылыми-технологиялық әлеуетін бір бағытқа біріктіру және озат тұлғалар мен ғылыми-зерттеу орталықтарының білімге негізделген компаниялармен, өнеркәсіппен, тіпті стартаптармен байланысын нығайту, сонымен қатар атқарушы органдардың білімнен тұтынуға дейінгі тізбекті қолдауы — су, топырақ, азық-түлік пен энергиядан бастап жасанды интеллектке дейінгі елдің бүгінгі және ертеңгі маңызды мәселелері төңірегінде — ұстаз бен студенттің жұмыс үстелін университеттер мен зерттеу орталықтарының зертханаларынан цехтар мен зауыттарға жалғап, көшіре алады. Қарқынды секіріс экономикалық мүдделер мен өнімдер мен қызметтерді коммерцияландыру нарығы озат тұлғалардың ынтасы мен ерік-жігерімен ұштасып, ғылым мен зерттеу институтының өнеркәсіппен және тұтыну нарығымен тұрақты әрі үздіксіз байланысын орнатқан жағдайда ғана жүзеге асады.

Сондай-ақ университет пен хаузаның түрлі теориялық және тәжірибелік мамандықтарындағы озат тұлғалардың жоспарлау мен саясатты айқындау деңгейлерінде тікелей әрі тиімді рөл атқаруы елдің прогресіне айтарлықтай көмектеседі, ал басшылар адал озат тұлғалардың жеке әлеуетінен, парасаты мен ұжымдық ақыл-ойынан барынша пайдалануға міндетті.

Егер бұл жол дұрыс жүріп өтілсе, білімнің ауырлық орталығы мен ошақтары, әсіресе іргелі ғылымдардың кейбір түрлері, біртіндеп батыс елдерінен Иранға ауысады, ел алыс емес жылдарда ғылыми және технологиялық бағдар болатын елге айналады және дана әрі шейіт көшбасшымыздың (Алла оның мәртебесін жоғарылатсын) парсы тілін әлемдегі ғылыми бағдар тілдерінің біріне айналдыру туралы бұрын айтылған мақсаты жүзеге асады.

Алла қаласа, озаттық майданы шейіттерінің қанының берекесімен және мырзамыз әрі иеміздің (Алла Тағала оның келуін жеделдетсін) ізгі дұғасымен халықтың озат тұлғалары мен ғұламаларының терең әрі қарқынды ғылыми серпілісі және барған сайын күшейе түскен Иранның жаңа исламдық-ирандық өркениетке жету жолындағы жан-жақты прогресі жүзеге асып, мүмкін болады.

Сейед Моджтаба Хосейни Хаменеи
4 абан 1405 жыл