Peyam ji bo elît û madalyawergirên zanistî û werzişî

Ev wergera metna esil a farisî ye. Metna esil bi farisî

بسم الله الرحمن الرحیم
Bi navê Xwedayê Rehman û Rehîm

Van rojan, li gorî yek ji rîwayetan, bi rojên şehadeta serwer û xanima jinên bihuştê, Sidîqeya herî pak, Hezreta Fatimeya Zehra (silav û selewatên Xwedê li ser wê be) re li hev dikevin. Ecêb e ku dema şehadeta wê Hezretê nenas maye; çawa ku cihê binaxkirinê yê bi rûmet ê wê nûra Xwedayî jî veşartî maye û di pileya bilind de qedr û payeya wê jî nenas û ji têgihîştina mirovan bilindtir e. Kesayetek nimûne di îbadet, ubûdiyet û evdîtiya Xwedê de; û mînaka herî bilind di hevaltiya taybet û ji her alî ve ya bi Pêxemberê Mezin re û di parastina ji dil a wilayeta Emîrê Bawermendan (silav û selewatên Xwedê li ser wan herduyan û malbatên wan be), di fêrkirina marîfetê û hînkirinê de, di naskirina demê û rabûna ji bo heqiyê de, di ragirtin û ronîkirinê de; û pêşengê pileya yekem di sebr, fedakarî, xwebexşî, xizmeta bê minet û hevkariyê de di civakê de; û nimûne di hevjînî, dayiktî û perwerdekirina zarokan û nifşê Îmamên pak (silav û selewatên Xwedê li ser wan be) de ku rêberên mirovahiyê ne; û nimûne di hewl, xebat, mucahede, paqijî, xweşikî, teqwa, ronahî û manewiyatê de; bi gotinekê, nimûneyek ji bo hemû jin û mêrên bawermend. Yek ji fezîletên geş ên civaka Fatimî ev e ku nexşeya riyê ya tevgerên civakî yên mezin, amadebûna li meydan û qadên têkoşîn û cîhadê û tevgerên gelêrî, û heta îradeya pêşketinê di qadên zanistî de û xizmeta nefsbiçûk û bê minet ji bo miletê şoreşger û misilman ê Îranê vedike.

Îrana me ya delal di vê qonaxa demê de ji her tiştî bêtir nîşana îrade û hêviyê ye û rola elît û ciwanên Îranî yên jêhatî û bi şiyan di vê hêvî û pêşketinê û di avêtina gavan li ser riya pêşeroja wê ya geş de bêhempa ye. Lê belê cografyaya elîtbûnê ne tenê bi qada zanist û teknolojiyê an jî werziş û cureyên jêhatiyan ve sînorkirî ye. Her cure pêşengiya erênî û xwestî dikare elîtbûnê pêk bîne. Van rojan em şahidê diyardeya elîtbûna kesên hilbijartî yên ji gelê vî welatî ne ku bi nêrîna li asoyeke firehtir di riya bilindkirina ala pîroz a welatê xwe de têdikoşin. Ev elîtên basîret û cîhadê ne. Em kesên wek “Rizelî Xacewî” û “Elî Lendî” wek elîtên ku divê navê wan li ser deriyê cihên çandî were nivîsandin dihesibînin; û ji van gulên herî bijarte yên civakê, şehîd û fedakar in ku bi fedakirina can û tenduristiya xwe bandoreke awarte li ser çarenûsa Îrana Îslamî û miletê wê yê delal hiştin û madalya evdîtiyê ji Xwedayê Yekta wergirtin.

Berî her tiştî, bi derfetê sûd werdigirim û bidestxistina gelek nîşan, madalya û serkeftinên zanistî di olîmpiyadên stêrnasî û astrofîzîkê, matematîkê, zanistên erdê, erdnîgariyê, fîzîkê, kîmyayê, biyolojiyê, kompîter û zekaya çêkirî û zanistên mirovî de, û her wiha cureyên serkeftinên werzişî yên dawî ji hemû gelê delal ê welatê me û ji her yek ji afirînerên serbilindiyê re pîroz dikim, û rêz û spasiya xwe ji bo biryardarî û îradeya pêşengên karwana serbilindî û hêviyê û alahilgirên pêşketina welêt di hemû beşên elît de, ji ciwanên nûgihîştî û ciwanan bigire heta rahêner, mamoste, profesor û zanayan, diyar dikim. Motîvasyon û hêviya elîtan ji bo veguherînê di welêt de, şewqeke geş e ku ev xizmetkar di dirêjahiya sal û dehsalên borî de ji nêz ve û ji dûr ve şahidê wê ye; û dîtina tevgera mezin û hêvîbexş a elîtan û herikîna zanistî li welêt û diyardeyên vê tevgerê di şampiyoniyên dubare, li pey hev û salane de di şaxên zanistî, olîmpiyad û şaxên werzişî de, ji bo tevahiya miletê Îranê cihê serbilindî û şanaziyê ye.

Pileyên geş ên werzişvanên kedkar ên welatê me di şaxên cuda de di roj û mehên dawî de û tomarkirina rekorên nû, behsa hewl, himmet, îrade û baweriya wan dike. Ew werzişvanên ku bi hêza laşî û hêza ruhî, exlaqî û baweriyê û hewldana xwe ya berdewam li ber çavên hemû miletan hêza Îrana delal zêde dikin û zindîbûna miletê xîretkêş ê Îranê nîşanî tevahiya cîhanê didin; ew werzişvanên jin ên ku nîşana serbilind a cil û bergê jina Îranî li cîhanê dibiriqînin; ew madalyawergirên werzişî yên ku di dilê miletê Îranê de şahî û coş diafirînin û rûmetê didin ala serbilind a Îrana Îslamî; her yek li gorî pîvana xwe di wateyêdana Îraneke bihêz de beşdar û bibandor in.

Ji ber ku van rojan, rojên geşbûn û baldariya li ser zanist û lêkolînê ne di zanîngeh, hewzeyên zanistî û dibistanan de, ez guncav dibînim ku di vî warî de bi hezkiriyên zanînê, elîtên miletî û zanayên Îrana delal re gotineke kurt bikim.

Elîtbûn nîmet û diyariyeke Xwedayî ye û sermayeya wê ya bingehîn jêhatîbûn û zîrekî ye ku miletê Îranê, bi taybetî ciwanên welatê me, ji vê nîmet û dewlemendiya mezin a ku Xwedê daye, sûdmend in. Şerta aqil û evdîtiyê ew e ku mirov şikra nîmeta Xwedayî bi rengekî baş bîne cih; û heke şikir di hemû pileyên xwe yên dilî, zimanî û kirdarî de pêk were, riya gihîştina temamiya wê nîmetê amade dibe. Qedirzanîna nîmeta elîtbûnê jî divê pêşî ji aliyê kesê elît bi xwe ve, û piştre di pileyên din de ji aliyê derdora wî ve, ji dê û bav, malbat, mamoste û profesor bigire heta jîngeha dibistan û zanîngehê û sîstema welêt, pêk were da ku ev şiyan mezin bibe û zêde bibe û bi rêkûpêkî were bikaranîn. Li ser vê bingehê, kesê elît di şikra kirdarî ya vê nîmetê de berpirsiyariyeke girantir hildigire û layîq e ku ji bilî xurtkirin û pêşxistina elîtbûna xwe, vê jêhatîbûnê bi awayê herî baş di çareserkirina pirsgirêkên welêt û civakê de bi kar bîne.

Elît ne ew kes e ku tenê ji ber xwedîbûna jêhatîbûn û zîrekiyeke berçav, xwe ji yên din cuda bibîne û tenê li ser xwestekên xwe yên derbasbûyî û şexsî bifikire; elît ew kes e ku xema pêşketina jêhatîbûna xwe dixwe, xwe wek hêmaneke bibandor di civakê de pênase dike û jêhatîbûn û şiyana xwe di heman demê de ji bo pêşketina xwe û civaka xwe bi kar tîne. Elîta Îranî nîşan daye ku zanîn û jêhatîbûn dikarin bibin amûrek ji bo çareserkirina pirsgirêkên rastîn ên gel û welêt, û ji şaneyên bingehîn, nano û teknolojiyên biyolojîk bigire heta teknolojiyên pêşketî yên hewavanî û fezayê, pîşesazî û kanzayê, bijîşkî, çandinî, navokî, enerjî û binesaziyê, li pey sepandina zanist, zanîn û elîtbûna xwe bûye. Em hemû berhem û diyardeyên vê tevgera pêşverû di jiyana rastîn de dibînin. Hilberîna elektrîkê bi turbînên Îranî li santralan, teknolojiya li ser bingeha zanînê di dezgehên şêrînkirina avê yên giravên başûr de, firîna dronên çandiniyê li ser zevî, baxçe û çeltûkzarên bakur ji bo baştirkirina karên çandiniyê û bikaranîna av û axê, jidayikbûna zarokên malbatên bêzarok bi teknolojiyên pêşketî yên Royanê, teşhîs û dermankirina nexweşiyên giran bi radyodermanan, şopandina erd, av û berheman bi satelaytên çavdêriyê, û bilindkirina berhemdarî û ewlehiya xwarinê bi nûjeniyên zanistî û teknolojîk, tenê çend mînakên ku dikarin werin gotin ji vê komeleya mezin û bi bereket in; û gelekên din ên bi vî rengî, bi taybetî di qadên parastinî û leşkerî de, di dema xwe de gelek caran çavên cîhanê heyirandine û di pêşerojê de jî wiha dê be.

Îrana bihêz li ser bingeha hêza zanistî û teknolojîk ava dibe û ev teweri yek ji girîngtirîn pêkhateyên rola Îranê di hevkêşe û rêzika nû ya cîhanê de ye. Ji ber vê yekê, mifteya bihêztirbûna wê ya her ku diçe, derbaskirina sînoran û vekirina riyên çareseriyê ji aliyê elîtan ve di pirsgirêkên zanistî yên welêt de ye; û xerabî û tawanên dijminên Îrana Îslamî li dijî zanyar û elîtan, rola bibandor a elîtan di hêza welêt de nîşan dide. Ew dijminê ku zanyarên navdar û elîtên bibandor ên civaka me di şerên ferzkirî yên duyem û sêyem de, û bê guman salan berî wê jî, di jîngehên wan ên zanistî û jiyana wan a asayî de terorkiriye, nikare pêşketin û hêza Îranê bibîne û hemû amûr û rêbazên xwe ji bo qelskirina elîtên Îrana delal bi kar tîne; ji bêhêvîkirin û sarkirinê bigire heta dagirkirina hiş û ruhê wan, daqurtandina wan di mîdeya kolonyalîzma nû de û veguherandina wan bo bizmar û pêçên makîneya talan û sermayedariya Rojava. Ew bêhay e ku her dilopek ji xwîna elît, zanyar, profesor, xwendekarên zanîngehê û xwendekarên dibistanê yên şehîd ên vî miletî, bahozeke îrade û pêşketinê rakiriye û radike.

Miletê Îranê şaristaniya xwe ya kevnar, serbilindiyên xwe yên cûrbecûr di zanist û hunerê de û xwedîbûna mezin û zanyarên navdar ên cîhanê, li gel du sedsalên paşdemayîna giran û pasîfbûna dîrokî ya serdema Qacar û Pehlewî, tîne bîra xwe. Ev milet qedr û nirxa sitratejiya bilind a serketî ya «اَلعِلمُ سلطان» (zanist desthilatdarî ye) û encamên wê di qebûlnekirina serdestiya zanistî ya Rojava de, û pêşketina bilez a zanistî û lêkolînî ya elîtan di sê dehsalên dawî de, ku beşeke girîng a wê deyndarê tedbîr û rêberiyên taybet ên Rêberê mezin ê şehîd (Xwedê ruhê wî yê pak pîroz bike) ye, dizane. Heke heta qonaxa niha û şerê ferzkirî yê sêyem, rabûna zanistî ya nû ji bo elîtan pêşniyareke pêwîst û neçar bû, ezmûna du şerên dawî ji her kesî re îspat kir ku divê ev rabûna zanistî ya nû kûr û bilez be. Ji bo vê armancê pêwîst e ku ji bilî berpirsên dezgeh û navendên zanistî, lêkolînî û teknolojîk, her yek ji elît û zanayên Îrana delal girîngiyê bidin peywira xwe ya bingehîn di avakirina pêşeroja birûmet a Îrana Îslamî û pêşketin û avedaniya wê de û xalên jêrîn li ber çavan bigirin:

Yekem, divê ji bo pêşketina zanistên bingehîn û zanistên mirovî li welêt bernameyeke cidî û pratîkî ya hûr hebe. Mezinbûn û pêşketina zanistên bingehîn ên wek fîzîk, kîmya, zanistên jiyanê û matematîk, wek bingehên sereke yên zanist û teknolojiyên din ên sepandî, hêza ajotinê ya pêşketina zanistî û teknolojîk a welêt e. Her miletê ku gihîştiye cihekî, bi rêya zanistên bingehîn gihîştiye û welatê bê pêşketina di van zanistan de, her tim li paş dimîne.

Duyem, sekinîna li ser rastiyên nehatine keşfkirin, derbaskirina sînoran di zanistên bingehîn de û pêşbirkeke domdar ji bo çareserkirina pirsgirêkên navdar ên neçareserkirî di van zanistan de, bi taybetî matematîkê, wek armanc û mebest, divê her tim li ber çavan were girtin.

Sêyem, xala sereke di rabûna zanistî de afirînerî û nûjenî ye. Dayîna qadê ji bo afirînerî û xeyalên erênî ku hêmana sereke ya mezinbûn û vebûnê di hemû an piraniya zanistan de ye, wêrekiya zanistî ji bo dahênan, afirandin û însiyatîfê, û zêdekirina xwebaweriya şexsî û neteweyî ji bo ceribandina riyên nû û neçûyî, gelekî pêwîst û bikêr e. Diyarkirina teşwîqên pejirandî û balkêş ji bo her kesê ku bikaribe afirîneriyeke bibandor pêşkêş bike, di amadekirina zemînê vê mijarê de bibandor e.

Çarem, pişta xwe bi hêza xwe girêdana di çareserkirina pirsgirêkên zanistî de, peydakirina binesaziyan û rakirina tengasiyên teknolojîk ji bo çalakî û kiryarên derveyî sînoran, tevliheviyek ji xurtbûna avahiya hundirîn ji bo vekirina asoyan li ser asta cîhanî diafirîne.

Pêncem, dayîna qadê ji bo jêhatîbûna elîtên şaxên ezmûnî û pratîkî, di nav de girêdana pîşesaziyê bi zanîngehê re ji salên destpêkê yên xwendekariyê ve, û hêsankirina karsaziyên li ser bingeha zanînê, di bikaranîna zanînê û pêşketina elîtan de roleke girîng dilîze. Hevrêkirina şiyanên zanist û teknolojiyê yên welêt û xurtkirina girêdana di navbera elît û navendên zanistî û lêkolînî de bi şirketên li ser bingeha zanînê, pîşesazî û heta şirketên nû damezrandî re, li gel piştgiriya dezgehên rêveber ji zincîreya ji zanînê heta xerckirinê, li dora pirsgirêkên girîng ên îro û sibeyê yên welêt, ji av, ax, xwarin û enerjiyê bigire heta zekaya çêkirî, dikare maseya kar a mamoste û xwendekar ji taqîgehên zanîngeh û navendên lêkolînê bi atolye û kargehan ve girê bide û biguhezîne. Bazdana bilez wê demê pêk tê ku berjewendiyên aborî û bazara bazirganîkirina berhem û xizmetan bi motîvasyon û îradeya elîtan re bigihîjin hev û girêdaneke mayînde û berdewam a saziya zanist û lêkolînê bi pîşesazî û bazara xerckirinê re ava bikin.

Her wiha rolgirtina rasterast û bibandor a elîtên şaxên cûrbecûr ên teorîk û ezmûnî yên zanîngeh û hewzeyê di astên plansazî û diyarkirina siyasetan de, alîkariyeke berçav ji pêşketina welêt re dike û berpirs erkdar in ku ji şiyanên takekesî, aqilmendî û aqilê kolektîf ê elîtên dilsoz bi awayekî fireh sûd werbigirin.

Heke ev rê bi rastî were meşandin, navenda giraniyê û navendên zanînê, bi taybetî hin cureyên zanistên bingehîn, hêdî hêdî dê ji welatên rojavayî bên Îranê û welat di salên ne pir dûr de dê bibe navendeke referansê ya zanistî û teknolojîk, û armanca ku Rêberê me yê hekîm û şehîd (Xwedê payeya wî ya bi rûmet bilind bike) berê diyar kiribû, ango bûna zimanê farisî yek ji zimanên referansê yên zanistî yên cîhanê, dê pêk were.

Înşallah bi bereketa xwîna şehîdên qada elîtbûnê û duaya xêrê ya Serwer û Mewlayê me (Xwedê ferecê wî yê pîroz nêzîk bike), rabûna zanistî ya kûr û bilez a elît û zanayên miletî û pêşketina hemû alî ya Îraneke her ku diçe bihêztir ji bo gihîştina şaristaniya nû ya Îslamî-Îranî pêk were û mumkin bibe.

Seyid Mucteba Huseynî Xamineyî
4/Aban/1405